28 mei 2005                                                                                                                                                                             

Kleine plechtigheid brengt eer aan de bewoners van een bekend nooddorp in Rotterdam. Ongeveer twaalf vierkante meter tekst en foto’s brengen de kwart eeuw geschiedenis in herinnering van het voormalige Brabantse Dorp in de toenmalige Charloisse Polder bij het Zuidplein. Het initiatief voor het herinneringspaneel kwam begin dit jaar van Heleen de Jong (Historisch Museum Rotterdam), Jolanda Coepier (Cultuurscout Charlois) en Rein Wolters (schrijver van historische boeken over Rotterdam en journalist bij het Rotterdams Dagblad). In later stadium werd ex-bewoner Bertus Mees bij het project betrokken en ook de welwillende medewerking ingeroepen van het management van het winkelcentrum Zuidplein.

Het leidde afgelopen zaterdag tot een korte samenkomst van betrokkenen en genodigden voor het onthullen van het paneel, dat tegenover de toegang van de Hema is bevestigd aan een blinde wand van het informatiepunt van het winkelcentrum. Heleen de Jong verklaarde dat het paneel niet alleen een ode is aan het verdwenen dorp en de duizenden die er hebben gewoond, maar ook dat het Historisch Museum met het Actieplan Cultuurbereik de historie nu ook in de wijken brengt. Voor hun inbreng bedacht ze Jolanda Coepier, Bertus Mekes en Rein Wolters met een fotoboek over de Tweede Wereldoorlog dat is uitgebracht bij de opening van een expositie van 60 jaar bevrijding van Nederland.

De 74-jarige Bertus Mekes zei aansluitend trots te zijn dat een herdenkingspaneel nu herinnert aan zijn voormalige woondorp en dat dit als een erkenning te ervaren. Kort schetste hij hoe het wonen er was geweest en hij sloot zijn speech af met een fraai gedicht. Aansluitend ontknoopte hij met hulp van Heleen de Jong een zwierig lint los, waarmee het paneel officieel was onthuld.

Het bombardement door de Duitsers maakte op 14 mei 1940 in één klap tienduizenden Rotterdammers dakloos. Om het daklozenprobleem op te vangen werden in en rond Rotterdam meerdere noodcomplexen gebouwd: Gelderse-, Utrechtse- en Drentse Dorp bij het Noorderkanaal, het Brabantse Dorp met 525 woningen in de Charloisse Polder, Smeetsland in de toen nog zelfstandige gemeente IJsselmonde en Laag Zestienhoven in de toen zelfstandige gemeente Overschie. Van de twee laatst genoemde noodcomplexen staan nog steeds woningen overeind. Eén voormalig bewoonster van het Brabantse Dorp, die na de afbraak van haar dorp is gaan wonen in een van de straten van Laag Zestienhoven, was aanwezig bij de onthulling.

In 1964 werd begonnen met het afbreken van het Brabantse Dorp om op die plek het bouwen van het Ziekenhuis Ikazia, winkelcentrum Zuidplein, zwembad De Plompert (ook alweer afgebroken) en Ahoy’ mogelijk te maken. Het laatste woninkje ging in 1967 tegen de vlakte. In 1981 werden na publicaties door journalist Rein Wolters in dagblad Het Vrije Volk, dat tien jaar later met het Rotterdams Nieuwsblad fuseerde tot het Rotterdams Dagblad, een door die krant betaalde reünie gehouden in de grote feestzaal van café-restaurant Rustburcht in het Verzamelgebouw-Zuid. Er kwamen 2100 ex-bewoners op af, met als resultaat het op 11 mei 1981 oprichten van vereniging Het Brabantse Dorp.

Voor zijn verdiensten werd Wolters die dag benoemd tot erevoorzitter voor het leven van de anno 2005 nog immer voortkabbelende vereniging. In 1987 werd Wolters voorzitter van de bouwcommissie voor een nieuw clubhuis en hij wist hiervoor bij fondsen, particulieren en gemeente ruim zeshonderdduizend gulden bijeen te bietsen. Het ging de voormalige directiekeet vervangen, die nu bij het Oostvoornse Meer nog steeds dienst doet bij een duikvereniging, op het speeltuincomplex aan de Mare in Vreewijk. In 1983 nam Het Brabants Dorp de zieltogende speeltuinvereniging De Vrijheid over en heet er sindsdien haar domicilie. Bertus Mekes is er nog steeds secretaris van. De eerste paal voor het clubhuis werd op 19 februari 1988 geslagen door burgemeester Bram Peper van Rotterdam en de openingshandeling was op 12 november 1988 voorbehouden aan Jos Brink, die als kind (zijn ouderlijk huis stond aan de Voorde 147 in Vreewijk) op het speeltuincomplex heeft gespeeld.

Op het paneel zijn voor zichzelf sprekende foto’s en teksten verwerkt en ook een aansprekend gedicht van Henk Knijpinga, die de eerste voorzitter van de vereniging was. Tot aan zijn dood op 19 oktober 2001 is hij in diverse functies bij de vereniging betrokken gebleven. Een kleinere uitvoering van het Zuidpleinpaneel is onderdeel van de expositie in het Schielandshuis aan de Korte Hoogstraat.